Kültür

TARİHİ DÖNEM DİZİ VE FİLMLERİN TARİH ÖĞRENMEYE YANSIMALARI

GİRİŞ 

19.yüzyıldan itibaren sanayi devriminin büyük etkisi, matbaanın yayılışı, buhar teknolojisi ve daha nice örnekler ile çeşitlendirebileceğimiz teknolojik atılımların şüphesiz ki insan tabiatına uygun olarak kültürel etkileri de olmuştur. Bu etkilerden birisi de karşımıza fotoğraf ile başlayan ve kısa filmlere dönüşen, Charlie Chaplin çağının ardından zamanla “Sinema Sektörü” olarak adlandıracağımız bu serüven yıllar geçtikçe derinleşmiştir. Bu alan hem kendi tarihini oluşturmuş hem de tarih alanını okuyucunun ve araştırmacının tekelinden alıp beyaz perdeye de taşımıştır… Bu raporda tarihin dönem dizi ve filmlerine yansımaları, film kategorisi olarak tarihin insan üzerindeki motivasyonu ve neleri tetikleyebileceğini, tarihi film ve diziler bir öğretim materyali olarak kullanılabilir mi sorusunu ve son olarak kendi önerilerimi paylaşarak açıklamaya çalışacağım.

ABSRACT

The technological breakthroughs that we can diversify with the great impact of the industrial revolution, the spread of the printing press, steam technology and many more examples from the 19th century have undoubtedly had cultural effects in accordance with human nature. 
One of these influences is that this adventure, which started with photography and turned into short films, which we will call the “Cinema Sector” after the age of Charlie Chaplin, has deepened over the years.

This field has both created its own history and has taken the field of history from the monopoly of the reader and the researcher to the big screen.

In this report, I will try to explain the reflections of history on period series and films, the motivation of history on humans as a film category and what it can trigger, the question of whether historical films and series can be used as a teaching material, and finally I will be shared my own suggestions.

  1. Tarihi Dizi ve Filmlerin Tarih Aktarıcılığındaki Önemi 

Tarih bir bilim alanı olmakla birlikte sinemanın da bir türü yahut alanı olmuştur. İki duyu organımıza hitap eden sinema, dönemsel ve konjonktürel etkileri de içinde barındırmış olup kültürel anlamda tüketilen bir endüstridir. Bu anlamda birer popüler kültür ürünü olarak toplumun bir dönemdeki beğenilerinin de göstergesidirler. Sinema, geçmişte meydana gelmiş olaylardan etkilenmiş, günümüzde meydana gelen olaylardan etkilenmekte ve gelecekte de dünyada meydana gelecek olaylardan etkilenecektir.[1]

Yani, sinema bir toplumun değerleri, beğenileri, alışkanlıkları, sosyolojik yapısı ve tarihi hakkında birçok bilgi vermekle birlikte sinema izleyicisinin beğenilerini bu bağlamda günlük hayatta da bulmak mümkündür. Ayrıca, çift yönlü bir etkileşimden bahsedersek yalan söylemiş olmayız. Çünkü sinemanın hammaddesi insanlardır ve bu hammaddeyi işleyerek insana yeniden sunar. Tarih ve sinemanın etkileşimini bu boyutta da ele alabiliriz.

Tarih bilimi somut kanıtlarla geçmişi anlatmayı hedeflemektedir. Sinema da kültürel değerleri, olguları yeniden üreten ve dolaşıma sunan bir popüler kültür alanıdır. Sinema, teknolojik gelişmeler ile geçmişi kaydetme becerisini kazandığından beri sinema, kültürel hayatın bellek merkezlerinden biri olmuştur. [2]


Sinema, tarih anlatıcılığında toplumun bir dönemdeki kültürel tarihine ışık tutar, tarih temalı filmler ile tarih öğretimine katkıda bulunmayı amaçlar ve bunu göze hoş gelecek şekilde yapılan sahne düzenlemeleri ile sunmaya çalışır. Fakat her iki nüansta da popüler kültürü kullanmayı ihmal etmez. Hatta sinema endüstrisi tarihsel gerçekleri çokça popülerleştirir. Buna örnek olarak ülkemizde Muhteşem Yüzyıl, Diriliş Ertuğrul gibi dizileri, dünya çapında ise Pearl Harbour, Er Ryan’ı Kurtarmak, Operation Finale ve son dönemde uyarlanan Dunkirk ve Enigma gibi yapımları verebiliriz.

Tarih çok kapsamlı bir bilim alanı olmasına karşın, temel düzey öğretim müfredatında bu alan kazanılan zaferlere, biyografilere ve kısa çaplı anlatımlara dönüşmektedir. Sinema ise daha fazla görsel aygıt ile birçok bilgiyi daha efektif bir biçimde aktarabilir. Bunu da sinemanın çok yönlü bir dili olmasına bağlayabiliriz. Yani, sinema tarihi anlatırken bahsedildiği üzere toplumun tüm olgularını da içinde barındırır. 

Fakat yine de tarih öğretiminde kısıtlı düzeyde cevap verebilir. İyi bir tarih anlatıcısıdır, dönemin koşullarını ve o dönemki insanların içinde bulunduğu sosyolojik durumu, yaşam şartlarını, hatta duygularını çok iyi ifade edebilir. Ancak tarih öğretimi açısından bulunduğu zemin gereği bütün bir öğretim gerçekleştiremez. Çünkü sinemanın amacı izleyicinin beğenisini toplamak ve bu beğeniye uygun düşecek kurguları yaratmak, bunu yaratırken de toplumun geneline hitap edecek şekilde konuları anlaşılır ve basit tutmaktır.



Sonuç olarak tarihi konu ve gerçekliklerin beyaz perdeye aktarılmasını toplumda tarihe karşı ilgi uyandıracak, sempati toplatacak bir araç olarak görebiliriz fakat konu tarih öğreticiliğine geldiği zaman sinema, konuları kurguyla beraber üstünkörü işleyen bir görsel sanat malzemesidir ve bütüncül bir öğretim sağlayamaz diyebiliriz.


2.Tarihi dizi ya da filmlerin tarih derslerinde bir öğretim materyali olarak kullanılmasında dikkat edilmesi gereken unsurlar

Tarih derslerinin, soyut ve olgu aktarımı esasına dayanan bir anlayışla öğretilmesi, bu alanın en önemli problemlerinden biridir. Öğrenciler, yaşadıkları dönemden çok uzak zaman dilimleriyle ilgili konular hakkında, genelde sözlü anlatıma dayalı olarak, soyut biçimde bilgilendirilmektedir. Bu durum öğrencilerin ilgi ve meraklarını uyandıramamanın yanında, alana karşı olumsuz bir tutum takınmalarına sebep olmakta, başka bir ifade ile tarih derslerinin geleneksel bir şekilde ve öğretmen merkezli anlayışa dayalı bir şekilde yürütülmesi sonucunda, öğrencilerde istenilen davranış değişikliklerinin meydana getirilemediği görülmektedir [3]

Bu tarz olumsuz durumları ortadan kaldırabilmek amacıyla tarih öğretiminde, öğretmen anlatımının yanında değişik teknik, yöntem ve materyallerin kullanılmasının derse olan ilgiyi ve ders başarısını artırıp artırmadığı üzerine birçok araştırmalar yapılmıştır.
Bu araştırmaların bir kısmı görsel-işitsel materyallerden biri olan tarihî film ve tarihî dizilerin tarih derslerinde kullanılması üzerinedir 
[4]


Yapılan araştırmaların ışığında tarih öğretiminde materyal olarak sinemanın kullanılması dersi daha zevkli hale getirmekte olup, öğrencide ilginin artmasına sebep olmuştur. Aynı zamanda sözlü olarak öğrendiği bilgileri kendi kafasında somutlaştırarak belli bir düzleme oturtmasına katkı sağlamıştır. Bunların yanı sıra öğrencilerin değişim ve sürekliliği algılama becerilerini, eleştirel düşünebilme becerilerini, empati kurabilme becerilerini, görsel okuma becerilerini, mekânı algılama becerilerini, problem çözebilme becerilerini, sosyal katılım becerilerini, zaman ve kronolojiyi algılama becerilerini geliştirebilmelerine katkıda bulunabildiğini ortaya koymuştur. [5]


Fakat tüm bu pozitif etkilerin yanı sıra bu yapımların ders içerisinde kullanılmasının da belli başlı sınırlılıkları vardır ve dikkatli kullanılması gerekmektedir. Çünkü televizyon ve sinema her yaş seviyesine göre farklı özellikler gösterebilmektedir. Örneğin, Çocukların izlediği şiddet içerikli bir tarihi program yahut film onları kötü şekilde etkileyebilir ve psikolojik olarak izler ve davranış bozuklukları ortaya çıkartabilir. Fakat aynı yapım içindeki ögeler gençlik dönemi içindeki bireylerde bir problem oluşturmayabilir.

Bu yüzden bu sınırlılıklar bilinmeden öğretimde kullanıldıklarında zararlar ortaya çıkabilir ve öğretim üzerinde negatif etki bırakabilir. Buna göre ise; öğretmen dersin kazanımlarına göre içerik seçmeli ve içeriği öğrenciye sunmadan önce kendisi göz atmalıdır. Filmin uygunluğu konusunda öğretmen titiz davranmalıdır. Ayrıca içerik seçiminde öğrencilerin gelişim düzeyi, filmin içerdiği şiddet öğeleri de çok önemli bir yer tutmakla birlikte öğretmen film etkinliğinin öncesini ve sonrasını programlı olarak yürütmelidir.

3. Bir öğretmen adayı olarak tarihi dizi ya da filmlerin tarih öğrenmeye-öğretmeye ya da tarihe olan ilgiyi artırmaya yönelik sizin önerileriniz nelerdir?


Bir öğretmen adayı olarak ben tarih filmlerinin veya diğer görsel materyallerin iyi birer pekiştireç olduğu düşüncesindeyim. Çünkü söz uçup yazı kaldığı gibi yazının da görsel mecrada somutlaştırılması bence tarih gibi zihinde canlanması yüzde yüz oranında olmayan konularda oldukça önemlidir. Fakat naçizane düşüncem bu filmlerin salt olarak verilmesinden ziyade belli parçalara ayırıp konu anlatımından sonra öğretilen konuyla alakalı olan film parçalarından kolaj yapılarak öğrenciye sunulmasıdır. Bu hem öğrenmeyi aktif tutacaktır hem de öğrencinin görsel hafızasını diri tutacaktır. Ayrıca, araya zaman koymadan konunun hemen ardından böyle bir pekiştireç kullanmak öğrencinin de ilgisini artıracak ve derse katılım ve etkili ders işleme yönünde pozitif bir ivme kazandıracaktır.

Bununla beraber öğrencilere ilgili tarih konusu hakkında bir film ödevi verilebilir ve öğrenci bu filmi izleyerek dönem tarihinin analizini kendi yorumlarıyla izledikleri uyarınca yaparak performans ödevi olarak sunabilir.

Kaynakça 

Azmi, Muhammad. (2017). Learning History through Historical Movies: Bringing Living History into Classroom. 10.2991/ictte-17.2017.64.

Türk Tarih Eğitimi Dergisi  2015: 4 (2), 1-37 


[1] 
(Demircioğlu, 2005: 118)

[1] (Arslan, 2008; Briley, 1990; Carnes, 1995; Chansel, 2003; Çatal, 2011; Çoban, 2011; Demircioğlu, 2007; Marcus 2003; Marcus, 2004; Marcus, 2005; Marcus, 2007; McNeil, 1968; Muratalan, 2011; O’Connor, 1987; O’Connor, 1988O’Connor, 2001; O’Connor and Jackson, 1974; Özmen, Er ve Ünal) 


[1] Öztaş, 2007: 39 

[1] Kafkas Üniversitesi, e – Kafkas Eğitim Araştırmaları Dergisi, 2(1), Nisan 2015 

Metzger, Scott. (2010). Maximizing the Educational Power of History Movies in the Classroom. The Social Studies. 101. 127-136. 10.1080/00377990903284047.

Ocak 2016 Cilt:24 No:1 Kastamonu Eğitim Dergisi 431-452 

Bağır, Mehmet & Lisans, Yüksek & Radyo, Tezi & Televizyon, Sinema & Dalı, Anabilim & Doç, Yrd & Atġk,. (2016). Türk Sinemasında Tarihi Film Olgusu. 10.13140/RG.2.2.14557.23522.

Kaya ve Günal, 2015;


[1] Öztaş, 2007: 39

[2] Kafkas Üniversitesi, e – Kafkas Eğitim Araştırmaları Dergisi, 2(1), Nisan 2015 

[3] (Demircioğlu, 2005: 118)

[4] (Arslan, 2008; Briley, 1990; Carnes, 1995; Chansel, 2003; Çatal, 2011; Çoban, 2011; Demircioğlu, 2007; Kaya ve Günal, 2015; Marcus 2003; Marcus, 2004; Marcus, 2005; Marcus, 2007; McNeil, 1968; Muratalan, 2011; O’Connor, 1987; O’Connor, 1988; O’Connor, 2001; O’Connor and Jackson, 1974; Özmen, Er ve Ünal)

[5] Türk Tarih Eğitimi Dergisi  2015: 4 (2), 1-37 

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: